W stulecie zamachu majowego Józefa Piłsudskiego. Ostatni rozkaz prezydenta Stanisława Wojciechowskiego do Wojska Polskiego oraz inne dokumenty związane z zamachem majowym 1926 r. w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21453563Słowa kluczowe:
Zamach majowy 1926, Stanisław Wojciechowski, Marian Kukiel, zbiory archiwalneAbstrakt
Zamach majowy 1926 r. był jednym z najważniejszych wydarzeń politycznych w historii II Rzeczypospolitej, kształtujących ustrój państwa do 1939 r. Miał też bardzo istotny wpływ na strukturę oraz organizację Wojska Polskiego nie tylko w okresie do wybuchu II wojny światowej, lecz także w czasie jej trwania. Przebieg wydarzeń i ich konsekwencje poświadczone są setkami dokumentów, relacjami świadków i publikacjami. Największe zbiory dokumentów dotyczących zamachu majowego 1926 r. znajdują się obecnie w Centralnym Archiwum Wojskowym, Archiwum Akt Nowych oraz Instytucie Józefa Piłsudskiego w Ameryce. W zbiorach Muzeum Wojska Polskiego znajduje się niewielka kolekcja dokumentów z maja 1926 r., z których jeden ma duże znaczenie symboliczne. Artykuł omawia ten stosunkowo skromny i zupełnie nieznany zespół źródeł do najnowszej historii Polski.
Bibliografia
Zbiór Anny z Potockich Ksawerowej Branickiej, sygn. 1/338/0/2/250, Protokół abdykacji prezydenta Wojciechowskiego sporządzony przez oficerów jego świty, 1926 r.
Zespół Archiwum Gospodarcze Wilanowskie, sygn. 1/342/0/21/169, Zarząd Muzeum w Wilanowie, Pałac w Wilanowie. Księga zwiedzających 1904.
Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce (Instytut Piłsudskiego).
Zespół 004 Komisja Likwidacyjna Generała Lucjana Żeligowskiego.
Cieślikowski Z., Zamach stanu. Materiały źródłowe do przewrotu majowego, Comandor, Warszawa 2002.
Czubiński A., Przewrót majowy 1926 roku, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1989.
Garlicki A., Przewrót majowy, Czytelnik, Warszawa 1979.
Haller S., Wypadki warszawskie. Od 12 do 15 maja 1926 r., Księgarnia Krakowska, Kraków 1926.
Kołakowski P., Pepłoński A., Majowy zamach stanu w świetle dokumentów wywiadu, dyplomacji i organów bezpieczeństwa II Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, Słupsk 2008.
Kozłowski E., O przewrocie majowym 1926. Opinie świadków i uczestników, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1984.
Kozłowski E., Przewrót majowy 1926 w relacjach i dokumentach, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1987.
Mierzwa J., Przewrót majowy, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, Sulejówek 2020.
Musiał B., Szumski J. (red.), Przewrót majowy 1926 roku w oczach Kremla, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2009.
Sioma M. (red.), Zamach stanu Józefa Piłsudskiego 1926 roku, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2007.
Garlicki A., Stawecki P., Przewrót wojskowy w Polsce w 1926 r. Wybór dokumentów. Cz. 1, „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1977, nr 2, s. 229–264.
Garlicki A., Stawecki P., Przewrót wojskowy w Polsce w 1926 r. Wybór dokumentów., „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1979, nr 4, s. 145–175.
Igrzycki T., Wilanowski epizod przewrotu majowego 1926 r., „Wiadomości Ziemiańskie” 2019, nr 79, s. 27–49.
Maj Z., Załęcka A., Publiczność muzealna w świetle Ksiąg Zwiedzających Muzeum w Wilanowie w latach 1805–1931, „Studia Wilanowskie” 1980, t. 6, s. 31–49.
Różański P., Przewrót majowy Józefa Piłsudskiego w wybranych tytułach opiniotwórczej prasy amerykańskiej, „Dzieje Najnowsze” 2018, nr 3, s. 185–226.
Sumara T., Wypadki majowe w 1926 r. w świetle wybranych tytułów prasy II Rzeczypospolitej, „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne” 2019, t. 20, nr 2, s. 101–120.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Krzysztof Gutowski (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Wszystkie artykuły udostępniane są na licencji:
Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
