Relacje jako źródło historyczne na przykładzie Muzeum Katyńskiego

Karolina Wesołowska

Autor

Karolina Wesołowska Autor https://orcid.org/0000-0002-5607-9497

Słowa kluczowe:

relacje ustne, historia mówiona, archiwistyka, Muzeum Katyńskie, źródła historyczne

Abstrakt

Artykuł omawia wykorzystanie relacji ustnych jako źródła historycznego, szczególnie na przykładzie zbiorów Muzeum Katyńskiego. Relacje ustne, obejmujące narracje świadków wydarzeń, stanowią cenne uzupełnienie tradycyjnych źródeł pisanych, wnosząc unikalną perspektywę i osobiste świadectwa. Artykuł analizuje ewolucję definicji relacji ustnych, metody ich archiwizacji i digitalizacji, oraz wyzwania związane z ich wykorzystaniem w badaniach historycznych. Szczególna uwaga poświęcona jest archiwum relacji Muzeum Katyńskiego, które stanowi istotny zbiór dokumentujący losy ofiar zbrodni katyńskiej.

Bibliografia

Drążkowska A., Przedmioty znalezione przy szczątkach ofiar totalitaryzmu komunistycznego na Kwaterze Ł Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie, [w:] Ślady Zbrodni. Oblicza Pamięci, Katyń, Łączka, Ravensbruck, oprac. E. Kowalska, K. Sachnowska, Warszawa 2021.

Karczowa H., Taśmoteka Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie. Dokumentacja dźwiękowa dotycząca lat 1901–1972. Przewodnik, Warszawa–Łódź 1989.

Katyń, dokumenty zbrodni, t. 4, Echa Katynia, Warszawa 1995.

Kersten K., Kłopoty ze świadkiem historii, [w:] Pisma rozproszone, wybór i oprac. T. Szarota, D. Libionka Toruń 2005.

Kersten K., Relacje jako typ źródła historycznego, [w:] Pamiętnik X Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Lublinie, 17–21 września 1968 r., referaty plenarne, sekcje VII–XI, Warszawa 1968.

Lewandowska I., Bogdanowicz A., Komputerowe metody archiwizacji relacji ustnych, materiał pokonferencyjny Problemy opracowania materiałów audiowizualnych w archiwach państwowych, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych Warszawa, 3–4 kwietnia 2008.

Lewandowska I., Oral history we współczesnej Polsce – badania, projekty, stowarzyszenia, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, 2011, t. 1.

Łagojda K., Życie w cieniu śmierci. Losy rodzin katyńskich w latach 1939–1989 w świetle wywiadów z członkami Dolnośląskiej Rodziny Katyńskiej. Wybrane aspekty, Wrocław 2016.

Maternicki J., Szkoła wobec historii oralnej, „Wiadomości historyczne”, 1994, nr 2.

Nowosad W., FOPAR standaryzacja opisu archiwaliów, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, nr 70 (1998), Lublin 1998.

Robótka H., Ryszewski B., Tomczak A., Archiwistyka, Warszawa 1989.

Robótka H., Problemy komputeryzacji archiwów dotyczące dokumentacji nieaktowej (Problem zespołowości. Struktura zespołów archiwalnych. Opis dokumentacji nieaktowej w standardzie FOPAR), [w:] Komputeryzacja archiwów. Problemy opisu archiwaliów w skomputeryzowanych archiwalnych systemach informacyjnych, t. 5, red. H. Robótki, Toruń 1999.

Ryszewski B., Metodyka opisu archiwalnego w archiwalnych systemach informatycznych, [w:] Problemy archiwalnego opisu informacyjnego, pod. red. W. Chorążyczewskiego i A. Rosy, „Symposia Archiwistica”, t. IV, Warszawa 2017.

Swianiewicz S., W cieniu Katynia, Warszawa 1990.

Szacka B., II wojna światowa w pamięci rodzinnej, [w:] P.T. Kwiatkowski, L.M. Nijakowski, B. Szacka, A. Szpociński, Między codziennością a wielką historią. Druga wojna światowa w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego, Gdańsk-Warszawa 2010.

Ukraińska Lista Katyńska, Wojskowe Biuro Historyczne, Centralne Archiwum Wojskowe, Warszawa 2022.

Topolski J., Teoria wiedzy historycznej, Poznań 1983.

https://nck.pl/projekty-kulturalne/projekty/swiadkowie-historii/historia-mowiona-elementarz.

http://www.muzeumkatynskie.pl/pl/50002/11387/fotografia_dobosz_jan_mk_1090_ic.html

http://www.muzeumkatynskie.pl/pl/29911/11387/fotografia_marian_taczak_mk_447_1_2_ic.html http://www.muzeumkatynskie.pl/pl/59408/11387/fotografia_waclaw_leon_glogowski_wraz_z_zona_eugenia_na_nartach_przed_swoim_gdynskim_domem_mk_1524_ik.html.

Muzeum Katyńskie, sygn. R.5470, Daniel J., Zbrodnia milczenia; sygn. 5638, Szubarczyk P., Katyń Nieznany, „Warszawska gazeta”, 9–16 kwietnia 2020 roku; BN, Relacje i zdarzenia 1991–1996; cz. 2; MK CD, A potem była cisza….; relacja pani Haliny Młyńczak, córki mjr. Gustawa Szpilewskiego zamordowanego w Katyniu wiosną 1940, wspomnienia z zesłania i z okresu prześladowań przez władze komunistyczne po 1945 r. Warszawa, po 2000 r.; MK CD.101, MK CD.184/1–3; MK CD.185/1–3; MK CD.2, MK CD.34, MK CD.38, MK CD.47/4; MK CD.50; MK CD.55/1–2; MK CD.94; MK R.8; MK R.9; MK R.13; MK R.14, MK R.43; MK R.76; MK R.165, MK R. 191, MK R. 203, MK R.222; MK R.274; MK R.503; MK R.537; MK R.658; MK R.4427; MK R.4980; MK R.5032; MK R.5065; MK R.5082; MK R.5090; MK R.5383; MK R.5391; MK R.5423; MK R.5470; MK R.5474/1–3; MK R.5476; MK R.5478/1–17; MK R.5500; MK R.5501; MK R.5504;MK R.5555; MK R.5565; MK R.5566/2; MK R. 5567; MK R.5572/4; MK R.5572/5; MK R.5606; MK R.5613/1–9; MK R.5622; MK R.5622; MK R.5623; MK R.5624; MK R.5623; MK R.5624; MK R.5638; MK R.5641.